پایان نامه بررسی فقهی و حقوقی حق تملک و حق تصرف زوجه

 پایان نامه رشته حقوق

وزارت علوم تحقیقات  و فناوری

دانشگاه  شهید اشرفی اصفهانی

گروه حقوق

پایان‌نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد(M.A.)

 گرایش فقه و حقوق اسلامی

موضوع

بررسی فقهی و حقوقی حق تملک و حق تصرف زوجه

استاد مشاور

دکتر زهره حاجیان

شهریور  ۱۳۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

 

 

چکیده:

موضوع پایان نامه حاضر بررسی فقهی و حقوقی حق تملک و حق تصرف زوجه می­باشد. در حقوق اسلام و ایران اصل استقلال مالی زوجه مبنای روابط مالی زوجه است و زوجه در اکتساب و تصرف اموال خود استقلال کامل دارد و اموال زوجین دارایی مشترکی را تشکیل نمی­دهد و زن پس از عقد نکاح در اداره، تنظیم و تصرف اموال و دارایی سابق یا اموال مکتسبه در دوران زناشویی استقلال کامل دارد و می ­تواند هر گونه عمل مادی و حقوقی را نسبت به آنها انجام دهد و ریاست شوهر در خانواده، هیچ گونه اختیاری در اموال زوجه برای او بوجود نمی­آورد. اصل استقلال مالی زوجین و حق اداره و تصرف آنها بر اموالشان از اصول مسلم فقه شیعه است و هیچ تردید و اختلافی در آن وجود ندارد. قانون مدنی نیز از فقه تبعیت کرده و در ماده  ۱۰۸۲ بیان می­دارد: «به مجرد عقد، زن مالک مهر می­شود و می ­تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید.» بنابراین با استناد به آیات و روایاتی که در زمینه حق تملک و حق تصرف زوجه و نیز اصل مستقل بودن اموال زوجین وجود دارد می­توان گفت زوجه، آن چیزی را که به دست می­آورند، خواه اختیاری باشد مانند کسب درآمد یا غیر اختیاری مانند ارث و غیره، به خودش اختصاص دارد و حق تملک و استفاده و بهره ­برداری را به طور مستقل خواهند داشت.آنچه که از این پژوهش حاصل شد این است که حق تملک و حق تصرف زوجه در منابع مالی­اش امری است که هم در فقه و هم در حقوق پذیرفته شده؛ اما نوع این تملک و تصرف زوجه در این منابع فرق می­ کند؛ بدین معنی که زوجه گاهی در منابع مالی­اش مانند مهریه حق تملک دارد و بواسطه این نوع تملک حق هر گونه تصرفی در مهر نیز دارد. اما در دیگر منابع مالی که به زوجه می­رسد مانند نفقه، زوجه گاهی حق تملک دارد و مالک نفقه می­شود و گاهی فقط حق تصرف در آن را دارد مانند حق سکنی در منزل زوج که برای زوجه وجود دارد.

کلید واژه­ها عبارتند از: حق، تملک، تصرف، زوجه

فهرست مطالب

 

مقدمه:                                                ۱

۱-بیان مساله                                          ۳

۲-سابقه تحقیق                                         ۵

۳-ضرورت و نوآوری تحقیق                                ۶

۴-سوال­های تحقیق                                       ۶

۵-فرضیه ­های تحقیق                                      ۷

۶-هدف­ها و کاربرد­های تحقیق                             ۷

۷-روش و نحوه­ی انجام تحقیق و بدست آوردن نتیجه          ۷

۸-ساماندهی طرح تحقیق                                  ۸

فصل اول: کلیات                                       ۹

بخش اول:حق و انواع آن                                ۱۰

مبحث اول: مفهوم حق                                   ۱۰

گفتار اول: مفهوم حق در لغت                           ۱۰

گفتار دوم: مفهوم حق در اصطلاح                         ۱۲

۱-مفهوم حق در اصطلاح فقها                             ۱۲

الف-سلطنت                                            ۱۳

ب-ملک                                                ۱۳

ج-حکم                                                ۱۴

۲-مفهوم حق در اصطلاح حقوقدانان                        ۱۴

گفتار سوم: مفهوم حق در قرآن                          ۱۵

مبحث دوم: انواع حق                                   ۱۷

گفتار اول:تقسیم­بندی حق براساس حق مالی و حق غیر مالی  ۱۷

۱-حق غیر مالی(شخصی)                                  ۱۷

۲-حق مالی                                            ۱۷

گفتار دوم:حق تصرف                                    ۱۸

۱-مفهوم تصرف در لغت                                  ۱۸

۲-مفهوم تصرف در اصطلاح                                ۱۹

۳-انواع تصرف                                         ۲۰

۴-حکم تصرف                                               ۲۰

۵-ارزش اثباتی تصرف                                   ۲۱

۶-آثار تصرف                                          ۲۲

۷- تصرف در اموال                                     ۲۳

الف-تصرف در مال شخصی دیگران                          ۲۳

ب- تصرف در اموال مسلمانان                            ۲۳

ج-تصرف در مال امام علیه­السلام                         ۲۴

د-تصرف در مشترکات                                    ۲۴

ه-موانع مربوط به مال مورد تصرف                       ۲۴

گفتار سوم:حق تملک                                    ۲۶

۱-مفهوم تملک در لغت                                  ۲۷

۲-مفهوم تملک در اصطلاح                                ۲۷

۳-مفاد حق مالکیت                                     ۲۸

۴-حدود اختیار مالک                                   ۲۸

۵-مالکیت در غرب                                      ۲۹

۶-مالکیت در اسلام                                     ۳۰

۷-موانع مربوط به مالک                                ۳۱

بخش دوم: بررسی روابط مالی زوجه                       ۳۱

مبحث اول:  انواع رژیم­های مالی                         ۳۲

گفتار اول: ولایت مرد بر دارایی زن                     ۳۲

گفتار دوم: اشتراک کامل دارایی­ها                      ۳۳

گفتار سوم: افتراق کامل دارایی­ها                      ۳۴

گفتار چهارم: اشتراک نسبی دارایی­ها                    ۳۴

گفتار پنجم: رژیم پذیرفته شده در فقه شیعه             ۳۵

بخش سوم:استقلال مالی زوجه                             ۳۶

مبحث اول:مبانی استقلال مالی زوجه                      ۳۶

گفتار اول: اصل عدم ولایت                              ۳۷

گفتار دوم: آیه اکتساب                                ۳۹

گفتار سوم: اصل تسلیط                                 ۴۱

مبحث دوم: مبانی حق زن در تصرف اموال                  ۴۲

گفتار اول:آیات                                       ۴۴

گفتار دوم:احادیث                                     ۴۵

گفتار سوم:قانون                                          ۴۵

گفتار چهارم:کنوانسیون­های بین ­المللی                   ۴۷

فصل دوم:بررسی حق تملک و حق تصرف در روابط مالی زوجه   ۴۹

بخش اول: حق تملک و حق تصرف زوجه در دوران نامزدی      ۵۰

مبحث اول: هدایا و نامه­ها                             ۵۱

گفتار اول:هدایا                                      ۵۱

۱-هدایای مصرف شدنی                                   ۵۱

۲-هدایایی که عرفا نگهداری می­شوند                     ۵۲

۳-بررسی فقهی                                             ۵۳

گفتار دوم: نامه­ها                                        ۵۴

بخش دوم: حق تملک و حق تصرف زوجه در دوران زوجیت       ۵۶

مبحث اول : مهریه                                          ۵۶

گفتار اول: مفهوم مهریه و انواع آن                    ۵۷

۱-مفهوم شناسی واژه مهر                               ۵۷

۲-انواع مهریه                                        ۵۸

گفتار دوم:ماهیت مهر در قانون                         ۶۰

۱-میزان مهریه                                        ۶۱

۲-مهریه باید قابل تملک باشد                          ۶۲

۳-مهریه می ­تواند عین یا منفعت باشد                    ۶۳

۴-مهریه می ­تواند سهم مشاع باشد                        ۶۳

گفتار سوم: تملک مهر                                  ۶۴

۱-زمان تملک مهر                                      ۶۴

۲-انحلال ملکیت مهر                                    ۶۶

گفتار چهارم: وضع مهری که پیشاپیش داده می­شود          ۶۶

۱-اختلاف در مهر یا هدیه بودن چیزی که مرد به زن داده است ۶۷

گفتار پنجم: نظریات علما در مساله تلف مهر             ۶۸

۱-نظریات علمای خاصه و عامه                           ۶۸

۲- ضمان ید                                           ۶۹

۳- حکم فرضهای عیب و تلف                              ۷۰

مبحث دوم: نفقه                                       ۷۲

گفتار اول: مفهوم نفقه و ماهیت حق زن بر نفقه          ۷۲

۱-مفهوم نفقه                                         ۷۲

۲-ماهیت حق زن بر نفقه                                ۷۳

گفتار دوم: حق زوجه در اموال مصرفی و غیر مصرفی        ۷۴

۱-حق زوجه در اموال مصرفی                             ۷۴

۲-حق زوجه در اموال غیر مصرفی                         ۷۴

۳-انفاق به زوجه تملیک یا امتاع                       ۷۴

۴-دلایل وجوب انفاق در فقه امامیه                      ۷۵

الف-آیات                                             ۷۶

ب-روایات                                             ۷۷

گفتار سوم: حق تصرف زوجه در نفقه                      ۷۹

۱-نذر، صدقه و هدایای پرداختی از نفقه توسط زوجه       ۸۰

مبحث سوم: جهیزیه                                     ۸۵

گفتار اول: جهیزیه و ماهیت آن                         ۸۵

گفتار دوم: جهیزیه و مسئولیت شوهر                     ۸۹

گفتار سوم : اختلاف در مالکیت جهیزیه و اثبات آن         ۹۱

بخش سوم : حق تملک و حق تصرف زوجه بعد از طلاق           ۹۴

مبحث اول: مفهوم و ماهیت طلاق                          ۹۴

گفتار اول:انواع طلاق                                  ۹۵

۱-طلاق رجعی                                           ۹۵

الف-مهریه زوجه در طلاق رجعی                           ۹۵

ب-نفقه زوجه در طلاق رجعی                              ۹۶

ج-ارث زوجه در طلاق رجعی                               ۹۷

یک-توارث در زمان عده طلاق رجعی                        ۹۸

دو-توارث در طلاق در حال مرض                           ۹۸

د-جهیزیه زوجه در طلاق رجعی                            ۹۹

۲-طلاق باین                                          ۱۰۱

الف-فدیه یا بذل زوجه در طلاق خلع                     ۱۰۲

ب-رجوع به بعضی از بذل                               ۱۰۴

مبحث دوم: شرط تنصیف اموال اکتسابی زوج               ۱۰۵

گفتار اول: مفهوم شرط و اقسام آن                     ۱۰۶

۱-مفهوم شرط                                         ۱۰۶

۲-اقسام شرط                                         ۱۰۶

گفتار دوم:شرایط تحقق شرط انتقال تا نصف دارایی       ۱۰۸

۱-درخواست طلاق؛ زوج باید خواهان طلاق باشد             ۱۰۸

۲-عدم تاثیر زوجه در درخواست زوج به طلاق              ۱۰۸

۳-وقوع طلاق                                          ۱۰۸

۴-دارایی در زمان زناشویی با زوجه بدست آمده باشد     ۱۱۰

۵-تقدم ادای دیون زوج بر شرط تنصیف دارایی            ۱۱۰

گفتار سوم:استیفای شرط انتقال تا نصف دارایی          ۱۱۱

۱-انتقال تا نصف دارایی تحصیل شده در ایام زناشویی    ۱۱۱

۲-انتقال معادل آن                                   ۱۱۱

مبحث سوم: اجرت­المثل                                 ۱۱۲

گفتار اول:مفهوم اجرت­المثل                           ۱۱۲

گفتار دوم:شرایط استحقاق اجرت­المثل                   ۱۱۴

۱-انجام فعالیت­هایی خارج از وظایف شرعی               ۱۱۵

۲-دستور زوج                                         ۱۱۶

۳-قصد عدم تبرع                                      ۱۱۶

گفتار سوم:شرایط مطالبه­ی اجرت­المثل                   ۱۱۹

۱-شرط طلاق                                           ۱۱۹

۲-درخواست طلاق از سوی مرد                            ۱۲۰

۳-طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار زن نباشد  ۱۲۱

گفتار چهارم: زمان تادیه­ی اجرت­المثل                  ۱۲۲

مبحث چهارم: نحله                                    ۱۲۳

گفتار اول: مفهوم نحله                               ۱۲۳

۱-به معنای هبه                                      ۱۲۳

۲-هر چیزی را که از روی تبرع دهند                    ۱۲۴

۳-عطایای به فرزند را گویند                          ۱۲۴

گفتار دوم: شرایط و ملاک­های استحقاق نحله              ۱۲۵

۱-شرایط استحقاق نحله                                ۱۲۵

الف-جدایی زوجه بوسیله طلاق                           ۱۲۵

ب-منتسب نبودن طلاق به زن                             ۱۲۵

ج-نبود شرط مالی بین زوجین                           ۱۲۶

۲-ملاک­های تعیین میزان بخشش(نحله)                     ۱۲۶

الف-سنوات زندگی مشترک                               ۱۲۶

ب-نوع کارهای انجام شده                              ۱۲۶

ج-وسع مالی زوج                                      ۱۲۶

بخش چهارم: تقسیم­بندی اموال زوجه از دیدگاه اسلام      ۱۲۷

مبحث اول: مالکیت اصلی و بالذات                      ۱۲۸

گفتار اول: مفهوم مالکیت اصلی و بالذات               ۱۲۸

گفتار دوم:اموال اکتسابی زوجه                        ۱۲۸

۱-درآمد حاصل از کسب و کار                           ۱۲۹

الف-اجیر شدن زوجه                                   ۱۳۰

ب-دو شغلی که برای زنان حرام است                     ۱۳۱

۲-استقلال زوجه در درآمد حاصل از کسب و کار            ۱۳۳

مبحث دوم: مالکیت­های حمایتی زوجه                     ۱۳۵

مبحث سوم:مالکیت­های تبعی                             ۱۳۶

گفتار اول: مفهوم مالکیت­های تبعی                     ۱۳۶

گفتار دوم:اقسام مالکیت­های تبعی                      ۱۳۶

۱-ارث زوجه                                          ۱۳۶

الف-اموال موضوع ارث زوجه                            ۱۳۹

یک-اجماع                                            ۱۴۰

دو-روایات                                           ۱۴۰

ب-شرح اموال مورد ارث زوجه                           ۱۴۲

یک-اموال منقول                                           ۱۴۳

دو-قیمت ابنیه و اشجار                               ۱۴۳

ج-نظرات فقهی در محرومیت یا عدم محرومیت زوجه از بعضی اموال    ۱۴۳

یک-ارث بردن زوجه از تمام ترکه                       ۱۴۴

دو-محرومیت زوجه از عین زمین و ارث بردن از قیمت      ۱۴۴

سه-حرمان زوجه از عین و قیمت زمین و عین ابنیه و اشجار ۱۴۴

چهار-محروم نبودن زوجه از عین اشجار                  ۱۴۵

پنج-اختصاص حرمان به زمین خانه و اماکن مسکونی        ۱۴۵

۲-دیه زوجه                                          ۱۴۷

الف-مفهوم دیه                                       ۱۴۷

ب-نظرات در مورد دیه زن                              ۱۴۸

نتیجه­گیری                                           ۱۵۰

پیشنهادها                                           ۱۵۳

فهرست منابع                                         ۱۵۴

چکیده انگلیسی                                            ۱۶۸

مقدمه

در فقه اسلامی زن دارایی مستقل دارد و برای هر گونه تصرفی در اموال خود، خواه مادی و خواه حقوقی، محتاج اذن یا اجازه شوهر خود نیست، مگر اینکه محجور باشد یا بخواهد در اموال شوهر خود تصرفی کند که قطعا محتاج اذن یا حداقل اجازه وی خواهد بود؛ لیکن این نه به دلیل جنسیت او بلکه به خاطر ممنوعیت تصرفات حقوقی محجورین در مال غیر است.

زن در اسلام استقلال مالی دارد؛ از این رو تمام دارایی­های قانونی متعلق به زن(مهریه، نفقه، ارث، جهیزیه، درآمد حاصل از کسب و کار و .) در نظام حقوقی ایران ملک طلق اوست و هیچ مقامی حق تعرض، مطالبه و تصرف در حقوق مالی وی را ندارد. همانطور که می­دانید زن پس از ازدواج دارای حقوقی است که مرد موظف است که این حقوق را پرداخت نماید. اهمیت پرداختن به موضوع حق تملک و حق تصرف زوجه از آن جهت است که نوع رابطه زن در تملک و تصرف در منابع مالی خود مشخص شود. به این معنا که آیا زن مالک این اموال می­شود یا فقط حق تصرف در این اموال را دارد؟ در صورت صرفه­جویی مالک مالی که از صرفه­جویی بدست آمده می­شود یا خیر؟

پژوهش­هایی که پیرامون این موضوع انجام شده اعم از کتاب و مقاله به بیان موضوع در حقوق مدنی پرداخته­اند. بنا به ضرورت بحث از این کتاب و مقالات در تحقیق حاضر بهره برده­ام.

از آنجا که خانواده سهم بسزایی در تشکیل و توسعه جامعه دارد و با کوچک­ترین بحران در خانواده، آثارش در جامعه نمایان می­شود در نتیجه محققین و اندیشمندان بسیاری در صدد بررسی این بحران­ها و آسیب­های خانواده برآمدند و قوانین حمایتی از جمله حقوق مالی زوجه برای زنان تصویب شد. لذا هدف ما از انجام این پژوهش تبیین جایگاه منابع مالی زن در فقه و حقوق مدنی ایران می­باشد. با توجه به پژوهشی که در این باره انجام داده­ایم به نکاتی پی می­بریم که در قانون مدنی مبهم مانده است لذا با ایجاد راهکارهای نوین، خلا­های موجود در فقه و قانون مدنی را در خصوص این موضوع پر کنیم.

روش این پایان نامه توصیفی و تحلیلی می­باشد و روش گردآوری مطالب به صورت کتابخانه­ای می­باشد.

این پایان نامه با عنوان بررسی فقهی و حقوقی حق تملک و حق تصرف زوجه در دو فصل گردآوری شده است که به شرح زیر می­باشد:فصل اول تحت عنوان کلیات می­باشد که از سه بخش تشکیل شده است، فصل دوم بررسی حق تملک و حق تصرف در روابط مالی زوجه می­باشد که شامل چهار بخش می­باشد.

۱-بیان مساله

حق عبارت است از توانایی که انسان و یا شخص، بر چیزی یا بر شخص دیگری داشته باشد.(جعفری لنگرودی، ۱۳۷۶) مالکیت عبارت است از رابطه­ای که بین شخصی و چیز مادی تصور شده و قانون آن را معتبر شناخته و به مالک حق می­دهد که انتفاعات ممکنه را از آن ببرد و کسی نتواند از او جلوگیری کند.(اسامی،۱۳۷۰) تصرف عبارت است از تسلط و اقتداری است عرفی، که انسان در مقام اعمال خود بر مالی دارد. (کاتوزیان، ۱۳۷۷) ازدواج برای هر یک از زوجین آثاری را به همراه دارد که این آثار به دو دسته تقسیم میشوند، مالی و غیر مالی. از جمله آثار مالی می­توان به روابط مالی زوجین اشاره کرد. در حقوق اسلام و ایران، اصل استقلال مالی زوجین مبنای روابط مالی زوجین است و هر یک از زوجین در اکتساب و تصرف اموال خود استقلال دارند. اصل استقلال مالی زوجین و حق تصرف آنها بر اموالشان از اصول مسلم فقه شیعه است و هیچ تردید و اختلافی در آن وجود ندارد. قانون مدنی هم در ماده­ی ۱۱۱۸ خود آن را پذیرفته است و مطابق آن زن در مسائل مالی و اقتصادی، استقلال و آزادی کامل دارد و می ­تواند در امور شخصی خود هر گونه دخل و تصرفی نماید، بدون آنکه موافقت شوهر لازم باشد. اعم از اینکه آن اموال قبل از ازدواج بدست آمده باشد یا بعد از آن. (محقق داماد، ۱۳۷۴) برای اثبات این اصل در فقه شیعه، به دو دلیل از منابع فقهی می توان استناد نمود. ۱_از ایه للرجال نصیب مما اکتسبو و لنساء نصیب مما اکتسبن .(نساء، ۳۲) یعنی: مردان را از آنچه کسب می­ کنند و نیز زنان را از آنچه بدست می­آورند بهره­ای است. از این مفاد آیه چنین خواهد بود که هر یک از زن و مرد آن چیزی که بدست می­آورند، خواه اختیاری باشد، مانند کسب درآمد یا غیر اختیاری باشد، مانند ارث و . به خودشان اختصاص دارد و مالک آن می­شوند و حق تصرف و بهره برداری را به طور مستقل خواهند داشت. (راغب اصفهانی، ۱۴۰۴) ۲- عموم قاعده الناس مسلطون علی اموالهم، این قاعده که به نام قاعده تسلیط معروف است از قواعد پذیرفته شده نزد فقهای شیعه است و در فقه، بدان بسیار استناد می­شود. مفاد قاعده مزبور چنین است که همه مردم اعم از زن و مرد نسبت به اموال خودشان حق هر گونه تصرفی را دارند و استثنایی هم در مورد اینکه زن یا مرد نتوانند در اموال خودشان تصرف نمایند، وارد نشده است. بعلاوه روایت لا یحل مال امرء مسلم الا طیب نفسه بدین معنی است که تصرف در مال شخص مسلمان بدون رضایت او جایز نیست و نیز عمومات متعدد دیگری که در آیات و روایات به این مضمون وارد شده است دلالت بر این ادعا دارد و هیچ تخصیص و استثنائی که شوهر را مجاز نماید در اموال همسر خود تصرف نماید، وارد نشده است. بر پایه­ی این استدلال، دست مرد از اموال زن کوتاه شده و حق هرگونه مداخله در اموال زن، از شوهر سلب گردیده است. از این رو در مورد استقلال زن از مرد در مالکیت، اداره و تصرف و بهره برداری از اموال، مطابق منابع فقه شیعه، بلکه بسیاری از منابع اهل سنت، جای هیچ تردیدی نیست. همانطور که بیان شد زن در اسلام از استقلال مالی برخوردار است. همچنین می­توان گفت استقلال زن در خانواده، بیشتر از مرد است. از همین رو، تمام دارایی­های قانونی متعلق به زن(مهریه، نفقه، ارث، جهیزیه، درآمد حاصل از کسب و .) در نظام حقوقی ایران ملک طلق اوست و هیچ مقامی حق تعرض، مطالبه و تصرف در حقوق مالی وی را ندارد، برخلاف حقوق مالی متعلق به شوهر که فرزندان، همسر و پدر و مادر، به عنوان افراد تحت تکفل، در مصرف آن شریک هستند و حتی با ضمانت اجرای کیفری، حق مطالبه متعارف خود، از درآمدهای مالی وی را دارند. بنابراین یکی از حقوق طبیعی بشر که تضمین کننده اختیار و آزادی افراد است حق مالکیت می­باشد. طبق مواد مختلف قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، هر انسان اعم از زن و مرد از اهلیت تمتع برخوردار است. یعنی می ­تواند مالک مال شود و هرگونه تصرفی در امور مالی خود بکند مگر اینکه دیوانه، سفیه و  یا غیر رشید باشد و از این جهت هیچ تفاوتی بین زن و مرد نیست. در حقوق ایران از جمله منابع مالی که برای زوجه وجود دارد که بیانگر حق تمتع می­باشد، می­توان به مهریه، نفقه، ارث، جهیزیه . اشاره کرد. مهریه از جمله منابع مالی حقوق زنان در ایران است. طبق ماده­ی ۱۰۸۲ ق.م به مجرد عقد، زن مالک مهر می­شود و می ­تواند هر تصرفی که بخواهد در آن بنماید. دومین مورد از منابع مالی زن که ماده­ی ۱۱۰۷ ق.م بدان اشاره کرده نفقه می­باشد که طبق این ماده، نفقه عبارت است از همه­ی نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه­ های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه­ی نقصان یا مرض. از دیگر منابع مالی زن می­توان از ارث نام برد. از قواعد اصلی و اولیه­ی ارث در اسلام این است که زنان نیز مانند مردان سهم مشخص از ارث ببرند. ارث بردن نیز فرعی از حق مالکیت است همچنان که در قرآن نیز به آن اشاره شده است: للرجال نصیب مما ترک الولدان و الاقربون و لنساء نصیب مما ترک الولدان و الاقربون. برای مردان سهم است از آنچه پدر و مادر و خویشان بگذارند و برای زنان سهم است از آنچه پدر و مادر و خویشان بگذارند. خداوند در قرآن با این آیه زن را در کنار مرد و همانند او ذیحق در دریافت ارث معرفی کرد و استقلال او را نشان میدهد.(نور حسن فتیده، ۱۳۷۹) همانطور که می­دانید زن پس از ازدواج دارای حقوق مسلمی است که مرد موظف به پرداخت آن می­باشد. از جمله نفقه، مهریه، جهیزیه و . لذا آنچه در اینجا حائز اهمیت و ضرورت می­باشد، نوع رابطه زن در تملک و تصرف منابع مالی خودش می­باشد، به این معنا که زن بطور مستقل می ­تواند در منابع مالی که پس از ازدواج مالک می­شود یا شوهر به او می­دهد ، تصرف کند یا نیاز به اجازه و اذن شوهر دارد و یا اینکه آیا زن مالک آن اموال می­شود یا فقط حق تصرف دارد؟ اگر در آن اموال صرفه جویی کرد، مالک مالی که از صرفه جویی بدست آمده، می­شود یا خیر؟ هدف از پرداختن به این موضوع، در حقیقت تبیین جایگاه منابع مالی زن در فقه و حقوق مدنی ایران است. لذا در این پایان نامه در صدد بررسی فقهی و حقوقی حق تملک و حق تصرف زوجه هستیم تا با ایجاد راهکارهای نوین، خلاهای موجود در فقه و قانون مدنی را در خصوص این موضوع پر کنیم.

۳-ضرورت و نوآوری تحقیق

از آنجا که خانواده بنیادی­ترین رکن یک جامعه است و کوچکترین آسیب به خانواده، آثارش در جامعه نمایان می­شود در نتیجه در کشور ایران و مخصوصا بعد از انقلاب اسلامی، محققین بسیاری در صدد بررسی بحران­ها و مشکلات خانواده و مخصوصا زنان برآمدند و هریک دیدگاه ها و نظریات خودشان را مطرح می­کردند در نتیجه قوانینی حمایتی در خصوص احقاق حقوق زنان تصویب شد. از جمله این حقوق، منابع مالی زوجه است که قانون به مهریه، نفقه و ارث به عنوان منابع مالی زن اشاره کرده و به دیگر منابع مالی از جمله تنصیف دارایی زوج به نفع زوجه، اجرت المثل کارهای منزل کمتر اشاره شده است. آنچه در اینجا حائز اهمیت و ضرورت می­باشد نوع رابطه­ زن در تملک و تصرف منابع مالی خودش می­باشد. بدین معنا که آیا زن مالک منابع مالی که در نتیجه ازدواج بوجود می­آید می­شود؟ یا زن بدون اذن شوهر می ­تواند مستقلا در منابع مالی خود تصرف کند؟ لذا در صدد بررسی فقهی و حقوقی حق تملک و حق تصرف زوجه برآمدیم و به نوع رابطه­ زوجه در منابع مالی از منظر فقه و حقوق می­پردازیم.

۴-سوال­های تحقیق

۱_آیا زوجه مالک نفقه می­شود یا حق تصرف دارد؟

۲_آیا زوجه می ­تواند مالک مالی شود که از صرفه جویی درنفقه بدست آمده است؟

۳_آیا زوجه می ­تواند اموال خود را بدون اذن همسرش مصرف نماید؟

۵-فرضیه ­های تحقیق

۱_با توجه به نوع نفقه گاهی مالک می­شود و گاهی حق تصرف دارد.

۲_زوجه می ­تواند مالک مالی شود که از صرفه جویی در نفقه بدست آمده است.

۳_با توجه به استقلال مالی زوجین، زوجه بدون اذن همسرش می ­تواند هر نوع تصرفی در اموال خود داشته باشد.

۶-هدف­ها و کاربرد­های تحقیق

هدف از پرداختن به این تحقیق، در حقیقت تبیین جایگاه منابع مالی زوجه در فقه و حقوق مدنی ایران است. لذا در این پایان نامه در صدد بررسی فقهی و حقوقی حق تملک و حق تصرف زوجه هستیم تا با ایجاد راهکارهای نوین، خلا­های موجود در فقه و قانون مدنی را در خصوص این موضوع پر کنیم. از جمله کاربردهای این تحقیق در درجه اول یاری رساندن به قضات عالیقدر در جهت رسیدگی هرچه بهتر به جرایم و صدور احکام، ازکاربردهای دیگر آگاهی رساندن به وکلا و افزایش سطح علم دانشجویان، اساتید و بطور کلی جامعه­ی حقوقی از این نوشتار انتظار می­رود.

۷-روش و نحوه­ی انجام تحقیق و بدست آوردن نتیجه

روش این پایان نامه توصیفی و تحلیلی می­باشد و روش گردآوری مطالب به صورت کتابخانه­ای می­باشد.

۸-ساماندهی تحقیق

این پایان نامه با عنوان بررسی فقهی و حقوقی حق تملک و حق تصرف زوجه در دو فصل گردآوری شده است که به شرح زیر می­باشد:

فصل اول تحت عنوان کلیات می­باشد که از سه بخش تشکیل شده است، بخش اول حق و انواع آن می­باشد، بخش دوم بررسی روابط مالی زوجه و بخش سوم، استقلال مالی زوجه می­باشد. فصل دوم بررسی حق تملک و حق تصرف در روابط مالی زوجه می­باشد که شامل چهار بخش است. در بخش اول به حق تملک و حق تصرف زوجه در دوران نامزدی پرداخته­ایم. بخش دوم، حق تملک و حق تصرف زوجه در دوران زوجیت می­باشد. بخش سوم حق تملک و حق تصرف زوجه بعد از طلاق و بخش چهارم، تقسیم­بندی اموال زوجه از دیدگاه اسلام می­باشد.

تعداد صفحه :۱۹۹

قیمت :۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  asa.goharii@gmail.com